کد مطلب : 59063 / تاریخ ثبت : 1396/11/26 09:38

با گذشت صد سال از ورود شهرسازی مدرن؛

نتوانسته ایم یك الگوی شهرسازی ایجاد كنیم

کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری با اشاره به مسائل و مشکلات مدیریت شهری در ایران گفت: با وجود سابقه ای بیش از یک قرن از ورود مدیریت مدرن شهری به ایران ما نتوانسته ایم یک الگوی بومی شهرسازی ایجاد کنیم.

مدیریت شهری در ایران با سابقه ای نزدیک به یک قرن و با ورود مدرنیته به ایران شکل گرفت. در ابتدا سازمانی به عنوان بلدیه شکل گرفت که وظایف محدودی در قبال برنامه ریزی و سازماندهی شهر داشت. با گذشت زمان و بزرگتر و پیچیده تر شدن شهرها، وظایف بلدیه که جای خود را به شهرداری داده بود نیز افزایش یافت. اما این سابقه صد ساله نیز تا کنون نتوانسته است راهگشای مشکلات شهری باشد و آنچنان که باید و شاید از عهده فهم و حل مسائل شهری برنیامده است. در این زمینه و برای روشن تر شدن ابعاد ماجرا گفت و گویی با ابولقاسم داداشلو نماینده استان آذربایجان شرقی و کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری ترتیب دادیم که متن آن را در زیر می خوانید:
 
 
*به عنوان اولین سوال و برای ورود به بحث مهمترین مشکل شهری در ایران از نظر شما چیست؟
 
بنظر بنده در حال حاضر شهرهای ایران از لحاظ شهرنشینی و گسترش بی رویه شهرها دارای مشکلات متعدد از لحاظ وسعت، افزایش جمعیت، پراکندگی‌های بی فکر و بدون برنامه، کمبود مسکن، پدیده حاشیه و زاغه نشینی، بروز انواع آسیب های اجتماعی، فقر و بیکاری و وجود انواع آلودگی های هوایی و زیست محیطی و صوتی و... است. اما از نظر بحث مدیریت شهری عمده ترین و مهمترین مشکل در شهرهای ما عدم وجود مدیریت یکپارچه شهری است. اگر بحث مدیریت شهری در شهرها تحقق یابد یقینا بسیاری از مشکلات موجود در شهرها منتفی خواهد شد.
 
 
*آیا در یک قرن اخیر که مدیریت شهری و علم شهرسازی به صورت مدون وارد ایران شده است ما توانسته ایم مدل یکسانی برای شهرهای ایران ایجاد کنیم؟
 
با وجود اینکه شهرسازی مدرن از قرن اخیر وارد کشور شده ولی متاسفانه به جهت در اختیار نداشتن زیرساخت های مدرنیته به صورت کامل نه تنها نتوانسته ایم به یک مدل یکسان و هماهنگ در بحث توسعه شهری که "میبایست الهام گرفته از شیوه سنتی و آداب و رسوممان که در آن بحث هنجار و ناهنجاری مطرح بوده با حفظ هویت شهری" دست بیابیم بلکه دچار یک نوع آشفتگی و دگرگونی هم که الگو گرفته شده از فرهنگ بیگانه بوده به جهت گسترش افسار گسیخته شهرها از لحاظ جمعیتی و نیاز فزاینده به مسکن که آنهم باعث ورود سلایق فردی در ساختمان سازی و باعث بروز شرکت های کوچک و بزرگ ساختمان سازی و گاها هم ایجاد بنگاه های انبوه سازی از سوی دولت نه تنها باعث کاستن از کیفیت به دلیل کاستن از نظارت ها و ارزیابی ها گردید بلکه دست متخصصین زبده و فنی و معماران و شهرسازان را هم از موضوع کوتاه کرد و همین مسائل باعث تفاوت در مدل شهرها و دگرگونی گردید.
 
 
*اساسا چرا شهر سازی در ایران نتوانسته جایگاه مناسبی پیدا کند؟
 
بنظر می رسد این امر دارای دلایل زیر بوده اولا اینکه گسترش بی رویه شهرها در سایه مهاجرت های بی رویه و نیاز بیشتر به مسکن که باعث ساخت سازهای بی قاعده و بی برنامه بوده و هست. دوما اینکه با وجود تصویب قانون نظام مهندسی در دو دهه گذشته متاسفانه تا حال حاضر هم در برخی از استان ها نماینده ای از مهندسان شهرساز در هئیت مدیره های نظام مهندسی حضور ندارند. سوما اینکه در ساخت و سازهای شهری متاسفانه جایی برای متخصصان و مهندسان شهرسازی و ترافیک در نظر گرفته نمی شود فقط به نظر متخصصان معماری، عمران، برق و تاسیسات اکتفا می گردد. دلیل چهارم هم اینکه متاسفانه گاهی در نهادهای مرتبط با شهرسازی هم از افراد غیر متخصص استفاده می شود.
 
 
*همانطور که می دانید شهرهای ایران به دو گروه شهرهای قدیمی و جدید تقسیم می شوند از نظر شما برنامه ریزی شهری در این شهرها به ویژه شهرهای جدید تا چه حد موفق بوده است؟
 
بیشتر شهرهای قدیمی ایران در کنار منابع آبی پدیدار شده و با حفظ توپوگرافی منطقه و با نشات گرفتن از آداب و رسوم مردمان و معماری و فرهنگ مردم همان منطقه توسعه یافته اند به طوری که سیمای ظاهری شهرها بیانگر هویت همان شهرها بوده ولی در تاسیس شهرهای جدید و یا گسترش شهرها نه تنها این هویت ها دچار تغییر گشته بلکه الگو گیری از فرهنگ های بیگانه و حذف فرهنگ و هویت منطقه شهرهای ما دچار یک نوع دگرگونی شده است. اگر ما می توانستیم بحث شهرسازی را وارد ساخت و سازهای شهری و توسعه فضاهای شهری کنیم نه تنها می توانستیم هویت شهرها رو حفظ کنیم بلکه گسترش شهرها هم با برنامه پیش می رفت و ما دیگه شاهد بسیاری از این مشکلات امروزی شهرها نبودیم پس برنامه ریزی شهری ما تا حال نتوانسته آن موفقیت لازم رو بدست آورد.
 
*چه عاملی باعث شده تا شهرهای جدید مانند سهند و هشتگرد نتوانسته اند به پروژه های موفقی تبدیل شوند؟
 
شهر های جدید مانند سهند و هشتگرد در پی افزایش جمعیت شهرنشین شهرهای بزرگ مثل تبریز و تهران با هدف جذب سربازهای جمعیتی در حوزه این شهرها مکان یابی و ایجاد شدند تا از این طریق بتوانند نقشی در کاستن مشکلات جمعیتی، اقتصادی، اجتماعی و کالبدی کلانشهرها ایفا کنند ولی متاسفانه شهر های جدید در عمل نتوانستند این نقش را به درستی بازی کنند بلکه خودشان هم دچار مشکل شده اند.
قرار بر این بود شالوده اقتصادی شهر جدید سهند بر پایه اشتغال صنعتی و دانشگاهی استوار باشد اما هنوز تاثیر مثبتی نگرفته و آن اهداف و موفقیت مدنظر را بدست نیاورده و این عمل هم دلیلی جز در بها ندادن به نظرات مهندسان شهرسازی در زمینه مکان یابی و طراحی و ...نداشته است.
 
*شورای شهر و شهرداری چه نقشی می توانند در برنامه ریزی شهری داشته باشند؟
 
هر فعالیت اجتماعی و کار گروهی برای رسیدن به نتیجه نیازمند یک مدیریت سازمان یافته است تا بتواند تمام اجزای فعالیت را هماهنگ و همسو سازد. اگر چنین نباشد رسیدن به اهداف مورد نظر با تاخیر روبه رو خواهد شد. بنابراین شهر یکی از پیچیده ترین و متنوع ترین جلوه های زندگی بشری نیازمند این هماهنگی است تا در سایه مدیریت شورائی در شهرها برای فائق آمدن بر مشکلات اقدام شود. از این رو  برنامه ریزی نسبت به آینده و اداره کنونی شهرها ضرورت برون رفت از این مشکل است.
 
متاسفانه علیرغم سابقه صد ساله شهرداری ها تا کنون برنامه ریزی مدونی صورت نگرفته است و فقط مدل شورائی رایج بوده که امید است با انجام نظارت های لازم این برنامه ریزی مدون که در آن تمام کارهای عمرانی و اجرائی بر عهده شهرداری و امر نظارت بر عهده شوراها خواهد بود، صورت گیرد. همچنین شوراهای محترم شهرها و روستاها می توانند به جای ارائه نظرات فنی اجرائی و دخالت در طرح ها با دعوت از سرمایه گذاران نخبگان و مشارکت در برنامه های فرهنگی و اجتماعی نقش خود را در توسعه شهرها ایفا نمایند و در کنار آن نیز شهرداری ها هم با ارائه برنامه های کوتاه مدت و میان مدت و بلند مدت و با استفاده از نظرات مشاوران آن نقش مدیریتی خود را در شهرها انجام دهند.

محمد آمره
.چاپ مطلب
صد سال شهرسازی مدرن الگوی شهرسازی
تعداد دفعات مشاهده شده : 514
نظر شما
عکس کد
Show another codeکد جدید