کد مطلب : 59106 / تاریخ ثبت : 1396/11/28 14:01

با تیرهای خلاص «حلقه دره»؛

چه کسانی "البرز" را می‌کُشند؟

تابوت «حلقه دره» درحالی بر شانه‌های کرج سنگینی می‌کند و پَر مرغ عزای آن به دامن مناطق پیرامونی خورده که هنوز بعد از 13سال، از تهیه‌ی طرح جامع و تفصیلی مدیریت پسماند خبری نیست و طرح تفکیک از مبدأ که باید تا سال 90 انجام می‌شد، در مرحله‌ی صفر است...

5سال از اولین جلسه‌ی کارگروه پسماند در سال 91 می‌گذرد؛ جلسه‌ای که در محل ساختمان اداری مرکز دفن زباله‌ی حلقه‌دره‌ تشکیل شد و موضوع توجه به ساماندهی و مدیریت پسماند استان را پیش کشید. در همان نشست، مدیرکل وقت محیط‌زیست استان البرز اعلام کرد: «ساماندهی و مدیریت کلیه‌ی پسماندها باید براساس برنامه‌ریزی اصولی موردتوجه قرار گرفته و اقدامات لازم جهت حل مشکلات زیست‌محیطی ناشی از عدم‌مدیریت صحیح پسماندها در سال‌جاری انجام پذیرد.» "حسن پسندیده" نوید داد: «درگذشته خلاء قانونی در این مبحث مشاهده می‌شد ولی در حال‌حاضر با تدوین ضوابط و دستورالعمل‌های مربوطه، نواقص قانونی مرتفع شده و قانون‌گذار، تکلیف کلیه‌ی دستگاه‌های مدیریتی مسؤول در این حوزه را به خوبی مشخص نموده است.»

تأکیدی که در همان جلسه ماند، تا 4سال بعد، استاندار وقت البرز کارگروه ویژه‌ای را ذیل معاونت هماهنگی امور عمرانی مأمور کند تا به‌صورت متمرکز، وضع موجود را بررسی و با طرحی مبتنی بر مطالعات علمی و کارشناسی، پیشنهادات را ظرف 2هفته به ستاد فرماندهی برای تعیین‌تکلیف اعلام نماید. سیدحمید طهائی در هفتمین جلسه‌ی ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی با انتقاد از وضعیت مرکز دفن زباله در استان تأکید کرد: «در شرایط فعلی از دو منظر، وضعیت حلقه‌دره باید مشخص شود. نخست: تحلیل وضعیت موجود و دوم: روند جابجایی و تمرکززدایی یا ساماندهی مکان کنونی به‌صورت علمی و اقتصادی.» اما این امر نیز چندان کارآمدی نداشت و هنوز دار بلند «حلقه‌دره» بر فراز کرج تکان می‌خورد.

ساماندهی پسماند روی دور کُند دفن یا سوزاندن!
ساماندهی وضعیت زباله‌ها درحالی روی دور کُند دفن یا سوزاندن می‌چرخد، که برطبق ماده‌193 قانون برنامه‌ی پنجم توسعه، شهرداری شهرهای بالای 200هزار نفر جمعیت موظف‌ شده‌ بودند تا پایان سال چهارم برنامه، دفن پسماندها را به‌طور کامل متوقف نمایند. اما شاهد هستیم که سال‌ها پس از تکلیف این قانون، 100درصد زباله‌ها به‌صورت "دفن" مدیریت می‌شود! روزانه در کلانشهر یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفری کرج، حدود 1500تن زباله تولید می‌گردد، همچنین به این رقم باید تولید روزانه حدود صدهزار تن پسماند صنعتی و پنج‌هزار تن نخاله‌ی ساختمانی را نیز اضافه کرد که بخش اعظم آن در خاک حلقه‌دره آرام می‌گیرد.

برطبق تحقیقات جدید کارشناسان هواشناسی حدود 40درصد از آلودگی هوای جهان، ناشی از سوزاندن پسماند و زباله‌هاست. این تحقیقات که در بیشتر کشورهای جهان صورت‌گرفته، رد زباله‌ها را تا خانه‌ی آسمان زده اما از آنجا که پسماندها در فضای باز سوزانده می‌شوند، سنجش میزان آلایندگی آنها چندان میسر نمی‌گردد. "کریستین ویدین مایر" سرپرست این تیم تحقیقاتی می‌گوید: «کنترل و نظارت بر عملیات سوزاندن زباله‌ها باید به اولویتی مهم برای مدیران بدل شود. باتوجه به اهمیت موضوع، تغییر در سیاست‌های کلی سلامت در جهان ضروری‌ست.»

احتضار «کیانمهر» و «اخترآباد» و نوشدارویی که درکار نیست!
اما البرز به قله‌های این فتح نرسیده؛ استانی که مرکزش بواسطه‌ی سوءمدیریت‌ها رفته‌رفته قلب سبز خود را از دست داد و در هوایی با درجه‌ی PSI «ناسالم» به سرفه افتاده که سهم «حلقه‌دره» در این مرگ تدریجی شایان توجه است. طبق آمارهای ارائه‌شده، روزانه 1200تن زباله در این‌قبرستان بزرگ پسماندها سرازیر می‌شود که این‌میزان در روزهای شلوغ و خاص سال مانندِ ایام نوروز به 1500تن نیز می‌رسد! این معضل که شرایط زیست‌محیطی استان را تحت‌تأثیر قرار داده با پخش شیرابه‌‌‌ها از یکسو و زباله‌سوزی از سوی دیگر، هیزم‌های غیرقابل‌انکار در آتش آلودگی هوا و خاک شده‌اند.

مهندس علی‌اکبر رجایی ضمن تأیید این رخداد به خبرنگار رستاک گفت: «شیرابه‌ها در آلودگی حال‌حاضر این استان بی‌تأثیر نیستند. در منطقه‌ی کیانمهر، گازهای متصاعد از زباله‌ها کاملاً استشمام می‌شود.»

معاون اسبق محیط زیست انسانی خراسان اظهار کرد: «این آلودگی ناشی از هیدروکربن‌هایی‌ست که از دپوی زباله‌ حاصل می‌شود. زباله‌ها وقتی تلنبار می‌شوند وارد فاز بی‌هوازی می‌گردند و اکسیژن لازم برای تبدیل گاز به co2 و H2o وجود ندارد. حاصل این فاز، تولید گاز متان و SH2 است. این گازها با وزش باد وارد شهر می‌شوند.»

مشاور و کارشناس محیط‌زیست افزود: «درحال حاضر در کشورهای اروپایی مشکل حل شده و فرصت دپو و گندیدن زباله را نمی‌دهند. زباله به سرعت وارد سیستم بازیافت شده و مابقی نیز به دستگاه زباله‌سوز سپرده می‌شود. گاز حاصل از این فرآیند هم درنهایت به برق تبدیل می‌گردد. برای جلوگیری از تخمیر زباله و ایجاد شیرابه چاره‌ای جز فعال‌سازی این فرآیند نداریم.»

رجایی تصریح کرد: «متأسفانه در مسیر دپوی زباله با چالشی ضمن گزارش‌ها مواجهیم. برخی سازمان‌های پسماند در این وضعیت ذی‌نفع‌اند. پت یا ضایعات داخل زباله‌ها برای عوامل مدیریت پسماند درآمدزاست و از این راه منبع درآمدی دارند. به‌عنوان مثال در "اخترآباد" که زباله‌های شهریار، ملارد، قلعه‌حسن‌خان یا شهر قدس را دریافت می‌کند، شاهد این وضعیم. در این منطقه روزانه ۱۳۰۰ تا ۱۵۰۰تن زباله تخلیه می‌شود. طی بازدیدی که از این محل داشتیم با حداقل ۱۵کارگر مواجه شدیم که کارشان پیداکردن برخی اقلام از داخل حجم عظیم زباله‌ها بود.»

رئیس اسبق محیط زیست بیرجند و نیشابور خاطرنشان کرد: «در این میان، موردی که باید موردتوجه قرار گیرد بازنگری در سیاست‌های مدیریت شهری در تغییر کاربری‌هاست. این فرآیند باید با پیوست زیست‌محیطی همراه باشد. به‌طورکلی چاره‌ای نداریم جز اینکه رویکرد زیست‌محیطی را در سطوح مدیریتی فعال کنیم در غیر این‌صورت گام به گام به وضعیت خطرناک آلودگی هوا نزدیک می‌شویم و امکان کنترل را با هر تمهید و تدبیری از دست خواهیم داد.»

اما و اگرهای سگ کشی!
اما سایه‌ی دار حلقه دره تنها بر شیرابه‌ها دامن نکشیده و حیوانات را نیز از رقص خود به وحشت انداخته است. در این میان برخی دست تسلیم رویکرد زیست‌محیطی را بالا برده و صدای ناقوس عزای حلقه‌دره را به‌عنوان نمونه‌ای از مرگی محیط‌زیستی به صدا درمی‌آورند و اخطار می‌دهند ساعت شنی مرگ کرج درحال کار است و برخی نیز سیاست‌های معیوب گذشته را نیازمند مدت‌ها زمان جهت تعدیل و اصلاح می‌دانند و می‌گویند هنوز به رویکرد نوینی نرسیده‌اند!

به گزارش شبکه خبری البرز شهردار کرج، شرایط محل نگهداری سگ‌های بدون صاحب در حلقه‌دره را درحالی "مطلوب" ارزیابی کرده است که رئیس کمیسیون محیط‌زیست، سلامت و ایمنی شورای شهر کرج، «محل نگهداری سگ‌ها که حدود چهارسال گذشته ایجاد شده و از الگوهای موفق آن زمان در کشور بود» را دارای «شرایط خوبی» نمی‌داند. به گفته‌ی حسین محمدی در نطقی پیش از دستور: «این پناهگاه نیازمند ساماندهی و بکارگیری یک پیمانکار واجد صلاحیت است. متأسفانه اخیراً شاهد اتفاق خوبی در پناهگاه نبودیم؛ تعدادی از سگ‌ها احتمالاً ناشی از سرما تلف شدند و تعدادی هم در نزاع کشته و لاشه‌ی آنها به‌علت عدم تغذیه و غذارسانی خورده شده و باید مدیریت سایت، پیمانکار و ناظر پاسخگوی این اتفاق‌ها باشند؛ و چنانچه این مشکلات ادامه پیدا کند می‌تواند به‌عنوان پاشنه‌ی آشیل مدیریت شهری و شورا باشد.» گزارشی تکان‌دهنده که شهردار کرج می‌گوید درست نیست. نصیری در این رابطه اظهار کرد: «این موضوع که سگی توسط سگ‌های دیگر خورده شده، حقیقت ندارد.»

محمدی همین‌طور تصریح کرده است: «در دو یا سه سال گذشته، قراردادهای تفکیک از مبدأ با یک شرکت تجاری بدون داشتن گواهی صلاحیت لازم، با نصف قیمت سال‌های قبل منعقد شد و شهرداری بابت این قرارداد چند میلیارد خسارت دیده است. در جلسات قبلی شورا اینجانب در رابطه با این موضوع سؤال کردم ولی تاکنون هیچ پاسخی از طرف شهرداری داده نشده است.»

وی ادامه داد: «در همین سال‌ها یک قرارداد حدود 4 تا 5 میلیارد برای مدیریت اصولی شیرابه بسته شده که هیچ توجیه فنی و محیط‌زیستی ندارد و پروژه الآن بلاتکلیف مانده و مشاور، طراح و ناظر این پروژه هم صلاحیت لازم این کار را نداشته است. سازه‌ها و حوضچه‌هائی ایجاد شده که هم‌اکنون بلااستفاده هستند و به هیچ کاری نخواهد آمد. این در حالی است که بیش از 15نفر کارشناس ارشد و دکتری محیط‌زیست در حوزه‌ی خدمات شهری و شهرداری مشغول به خدمت هستند که از نظر و توان علمی آنها استفاده نشده است.»

طرح های مفعول و خسارت های فاعل!
محمدی با ذکر اینکه: «طرح کمپوست و واحد پردازش 500تن، حدود یکسال تعطیل است» افزود: «شهرداری از حل مشکل حقوقی قرارداد آن تاکنون عاجز مانده و سالانه نزدیک به یک میلیارد خسارت این تعطیلی است.»

استاد دانشگاه محیط زیست همچنین با اشاره به اینکه: «یک قرارداد بیش از ده میلیارد تومان بسته شده است و نزدیک به سه میلیارد برای خرید 120000هزار سطل زباله هم پرداخت شده» تأکید کرد: «اما معلوم نیست این سطل‌ها در کجای فرآیند مدیریت پسماند و چگونه باید مورد استفاده قرار گیرند و چه برنامه و یا طرحی برای استفاده از این سطل‌ها پیش‌بینی شده است. پروژه‌ی سرمایه‌گذاری در حوزه‌ی بازیافت نخاله‌های ساختمانی با 100میلیارد سرمایه‌گذاری و پروژه‌ی استحصال گاز از محل دفن زباله که در سال‌های قبل توافق آنها انجام شده بود، نیز بدون دلیل قانع‌کننده‌ای معطل مانده‌اند.»

تابوت «حلقه دره» در حالی بر شانه‌های کرج سنگیني می‌کند و پَر مرغ عزای آن به دامن مناطق پیرامونی خورده که به گفته‌ی این عضو شورای شهر کرج، هنوز بعد از 13سال از تهیه‌ی طرح جامع و تفصیلی مدیریت پسماند خبری نیست و طرح تفکیک از مبدأ که باید تا سال 90 انجام می‌شد، در مرحله‌ی صفر است! ضعفی که به‌زعم این عضو شورا «پاشنه‌ی آشیل مدیریت شهری» و از نگاه فعالین محیط زیست، مرگ شهر با کمانه‌ی بهمنی در حلقه‌دره است!


آرزو رضایی مجاز
.چاپ مطلب
حلقه دره سوءمدیریت پسماند شهرداری کرج
تعداد دفعات مشاهده شده : 583
نظر شما
عکس کد
Show another codeکد جدید